توافقات شرقی؛ اینجا کسی به امضای آمریکا احتیاج ندارد

به گزارش مجله ابوذریون، دوره ریاست ترامپ فرصتی برای شکل گیری و یا احیاء توافقات بین المللی کشورهای آسیایی منهای آمریکا بود. بعضی از آنها که رقبای قدیمی و تعداد نیز متحدان دیرین آمریکا به شمار می فرایند، در نهایت به این باور رسیدند بدون آمریکا می توان در راستا پیشرفت حرکت کرد.

توافقات شرقی؛ اینجا کسی به امضای آمریکا احتیاج ندارد

به گزارش گروه بین الملل مجله ابوذریون، سال 2009 در اجلاس آسه آن رهبران آسیایی بر گسترش تجارت آزاد کشورهای منطقه و کاهش وابستگی به آمریکا و بازارهای عظیم غربی تاکید نمودند و باتوجه به رشد مالی آسیا به دنبال جدا کردن راه خود از رکود مالی ایجاد شده در عرصه جهانی بودند. یوکیو هاتویاما، نخست وزیر وقت ژاپن که کشورش یکی از متحدان اصلی آمریکا به شمار می رفت نیز در جلسه غیرعلنی به اعضا پیشنهاد تشکیل یک گروه متشکل از کشورهای منطقه و الهام گرفته از اتحادیه اروپا را داد که اتحاد آنها یک چهارم حجم فراوری مالی جهانر را در بر می گرفت. پس از این جلسه بود که هاتویاما به مجله ابوذریون گفت: تصور میکنم آرزوی بلندمدت من برای تشکیل گروهی متشکل از کشورهای شرق آسیا با استقبال شرکت نمایندگان روبرو شد.

حتی آبیسیت وجاجیوا، نخست وزیر تایلند که میزبان این اجلاس بود نیز گفت که اسیا به صورت تعیین نیازمند یک مدل رشد جدید با تکیه کمتر بر شرکای تجاری غربی و حساب بیشتر بر روی پیمان های تجاری آسیایی است. وی نیز در کنفرانس خبری خود گفته بود: احساس می کنیم مدل رشد مالی قبل، که براساس آن ما صرفا بر مصرف محصولات و خدمات خود در غرب تکیه داشتیم، باتوجه به حرکت به سمت اینده دیگر جوابگوی ما نیست.

جدیدترین خبرها و تحلیل های ایران و جهان را در کانال تلگرامی مجله ابوذریون بخوانید. (کلیک کنید)

جدیدترین خبرها و تحلیل های ایران و جهان را در کانال اینستاگرامی مجله ابوذریون بخوانید. (کلیک کنید)

خروج رسمی آمریکا از پیمان فرا آتلانتیک در 23 ژانویه 2017 با فرمان اجرایی دونالد ترامپ نیز شوک عظیمی به متحدان آمریکا در این منطقه بود و باعث دور شدن واشنگتن از متحدان آسیایی خود شد. ترامپ در توجیه این دستور گفت که به دنبال توافق مجزا با کشورهای دیگر است تا درصورت عدم پایبندی هریک از طرفین توافق ظرف مدت 30 روز از توافق خارج شود. وی پس از ملاقات با رهبران اتحادیه در اتاق روزولت کاخ سفید گفت: ما قصد داریم توافقات تجاری مسخره ای که باعث خروج افراد و شرکتها از کشورمان شده اند را متوقف کنیم.

این اقدام ترامپ درحالی انجام شد که پیمان فرا اتلانتیک به شدت مورد حمایت بخش تجارت آمریکا بود و باراک اوباما، در دوره ریاست جمهوری خود در راستای رویکرد چرخش به سمت آسیا مذاکرات خوبی در این زمینه انجام داده بود اما کنگره آمریکا هرگز آن را تایید نکرد. اوباما با خارج نگه داشتن چین به دنبال آن بود که قوانین تجاری آسیا را به سود آمریکا بازنویسی کند و بدین ترتیب مانع از گسترش نفوذ رقیب تجاری واشنگتن (که در آن موقع درحال رشد سریعی بود) شود.

شیوع ویروس کرونا در سراسر جهان و کوشش کشورها برای مبارزه با این بیماری باعث وقوع تغییراتی در تعاملات ژئوپولتیکی میان کشورهای جهان شد. آمارهای منتشر شده از تعداد قربانیان این ویروس و عملکرد دولتها نشان داده که کشورهای آسیایی کارنامه به مراتب بهتری از همتایان اروپایی و آمریکایی خود داشته اند. آنچه تا به امروز تعیین شده شکست رهبری غرب در مدیریت مبارزه با این بیماری واگیردار بوده و قدرتهای آسیا-آتلانتیک به نوعی خود را در برابر غرب ایزوله نموده اند. ایجاد توافقات جدید بین المللی و یا تقویت پیمان های قبلی جهانی با حضور قدرتهای آسیایی اتفاقاتی است که روزهای پایانی دولت ترامپ را برای شخص رئیس جمهوری آمریکا و جاه طلبی های شخصی اش تلخ تر و از سوی دیگر کار را برای جانشین دموکراتش به منظور بازگرداندن اعتماد به متحدان قبلی سخت نموده است.

عظیمترین بلوک تجاری جهان بدون آمریکا

پانزده اقتصاد منطقه آسیا پاسیفیک 25 آبان (15 نوامبر) عظیمترین بلوک تجارت آزاد جهان را تشکیل دادند. در این پیمان که با حمایت چین ایجاد شده، آمریکا در آن نقشی ندارد زیرا در دولت دونالد ترامپ از این گروه خارج شد. به گزارش فایننشال تایمز در 17 نوامبر نمادین بودن این پیمان از این لحاظ اهمیت دارد که برای اولین بار کشورهای چین، ژاپن و کره جنوبی در یک توافق تجاری در کنار یکدیگر حضور داشته و باعث نزدیک شدن آسیا به هدف خود مبنی بر تبدیل شدن به یک بلوک تجاری منسجم شده است. این پیمان به همین اندازه بیانگر کاهش نفوذ آمریکا در منطقه آسیا است.

این پیمان باوجود نقدهای که در عمل متوجه خود می بیند از آن جهت اهمیت دارد که باتوجه به افزایش شک و تردید کشورهای غربی به آزاد کردن روابط مالی با تمرکز بر کاهش تعرفه ها و تجارت آزاد راستا کشورهای عضو به سمت رفاه بیشتر را هموار می نماید.

دولت جدید آمریکا با اتخاذ رویکردی بی طرفانه تر به دنبال بازگرداندن اعتماد به متحدان خود در جنوب شرق آسیا را دارد اما به نظر می رسد اعتماد از دست رفته به این سادگی ها قابل بازگشت نیست. عدم شرکت ترامپ در اجلاس های منطقه ای آسیا چنان بی اعتمادی را به این کشورها تزریق کرد که طبق نظرسنجی اجرا شده از سوی ISEAS تنها 22 درصد از کشورهای جنوب شرق آسیا همچنان معتقدند آمریکا عظیمترین قدرت راهبردی و سیاسی در این منطقه است.

بریکس، زنده تر از همیشه

نویسندگان و منتقدان روزنامه های غربی در انتقاد از عملکرد گروه بریکس همیشه دست به قلم بوده اند و حتی پیشنهاد انحلال آن را مطرح نموده اند. ساداناند دوم در وال استریت ژورنال در ماه نوامبر نوشت پنج عضو گروه بریکس بیش از هر زمانی بی معنی رفتار می نمایند و حتی پیشنهاد داد هند به جای توسعه بریکس باید به انحلال آن یاری کند. سابقه این نقدها به یک دهه باز می شود و تاکید بر روی تفاوت های زیادی است که میان این کشورها وجود داشته است. تفاوت ساختار سیاسی چین و روسیه با هند، برزیل و آفریقای جنوبی از یک سو و تضاد منافع ژئوپولتیک و حتی واقعیت های مالی متفاوت از سوی دیگر باعث تشدید این نقدها بوده است. اما باوجود این فشارها این گروه به برگزاری ملاقاتها و اجلاس های سالانه خود ادامه می دهد. اولیور استوئنکل نظر خود در نشریه دیپلمات را اینگونه مطرح می نماید: مهم تر از تفاوت در سیستم های سیاسی و مالی، اعضای بریکس عمیقا بر روی انتقاد از نظم لیبرال به رهبری آمریکا و خطر حالت تک قطبی برای منافع خود عمیقا اشتراک نظر دارند.

طبق گزارش منتشر شده در فارن افرز با عنوان آمریکا باید دوباره رهبری را در دست بگیرد شاید به همین دلیل است رهبران سه کشور از پنج عضو بریکس پس از پیروزی بایدن در انتخابات از ارسال پیغام تبریک به بایدن امتناع کردند. روسای جمهور برزیل و روسیه از هر اظهارنظری درباره انتخابات امتناع کردند و شی جین پینگ نیز تصمیم گرفت وظیفه تبریک را به وانگ ونبین، سخنگوی وزارت خارجه خود محول کند. شاید از دید اعضای بریکس پیروزی بایدن به معنی بازگشت به جهانی قبل از ترامپ و نظمی باشد که ترامپ با عملکردش باعث خدشه دار شدن آن شده بود.

سازمان همکاری شانگهای: اتحاد چین و روسیه علیه آمریکا

هرچند نزدیک به 20 سال از زمان تاسیس این سازمان می گذرد اما برگزاری نشست کشورهای عضو این سازمان در 10 نوامبر (20 آبان) هرچند به صورت مجازی از اهمیت بیشتری برخوردار بود. این اولین حضور مشترک رهبران ارشد چین و روسیه، دو رقیب اصلی آمریکا، پس از پیروزی جو بایدن در انتخابات آمریکا، در کنار هم بود. در این نشست شی جین پینگ در پیغامی بر مشارکت و همکاری کشورهای عضو در زمان شیوع ویروس کرونا تاکید نمود.

به گفته کارشناسان چینی به لطف یک جانبه گرایی و سیاست دربهای بسته دولت ترامپ در چهار سال گذشته، توسعه همکاری های سازمان همکاری شانگهای دوره ای طلایی را سپری کرد و همکاری چین و روسیه باعث اتحاد بیشتر این سازمان شد. ولادیمیر پوتین نیز با استقبال از اظهارات همتای چینی خود مبنی بر حمایت از نقش سازمان بهداشت جهانی در مدیریت کرونا، سیاسی نکردن این بیماری و همکاری برای فراوری واکسن به نوعی بر ادعاهای رهبران غرب و آمریکا طعنه زد.

غرب و آمریکا همیشه از هند و پاکستان برای تقابل با نفوذ چین در آسیا بهره برداری نموده است. با اینحال عضویت این کشورها در سازمان همکاری های شانگهای می تواند به عنوان فرصتی برای کاهش تنش ها و میانجی گری بین طرفها مورد استفاده قرار گیرد. یانگ جین، پژوهشگر موسسه مطالعات مرکزی آسیا دراین باره معتقد است: زمانی که سازمان همکاری شانگهای تصمیم به قبول عضویت هند و پاکستان گرفت، تنش احتمالی میان کشورهای عضو گهگاه باعث شگفتی نخواهد شد و سازمان برای چنین اتفاقاتی آمادگی دارد.

در پایان می توان گفت باتوجه به توفقات منطقه ای و بین المللی کشورهای آسیایی و درک قدرت مالی بلوک آسیا به نظر می رسد دوره ریاست جمهوری ترامپ فرصت مناسبی برای تصمیم گیری رهبران آسیایی بود که بیش از اندازه به آمریکا و غرب تکیه ننمایند که نتیجه آن ایجاد و یا تقویت توافقاتی در راستای مقابله با یکجانبه گرایی آمریکا بود. رویکرد چهارساله ترامپ فرصتی را در اختیار رقبای آمریکا (چین و آمریکا) قرار داد و از سوی دیگر هشداری برای متحدان قدیمی ایالات متحده بود تا بر اهمیت همکاری ها و توافقات بین المللی بدون حضور واشنگتن بیش از گذشته حساب نمایند.

منبع: خبرگزاری تسنیم
انتشار: 10 دی 1399 بروزرسانی: 10 دی 1399 گردآورنده: abuzariyon.ir شناسه مطلب: 1498

به "توافقات شرقی؛ اینجا کسی به امضای آمریکا احتیاج ندارد" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "توافقات شرقی؛ اینجا کسی به امضای آمریکا احتیاج ندارد"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید